Wat is dat nu eigenlijk zo'n brassband?

Brassband is letterlijk vertaald “koperorkest” of “een orkest dat is samengesteld uit koperen blaasinstrumenten”. Het aantal spelers en de samenstelling is vrij nauwkeurig bepaald en dat is al zo sinds deze orkestvorm ontstond. Zo rond 1850 werden de koperen blaasinstrumenten verder uitgewerkt. Tot dan toe was het op zo'n instrument alleen mogelijk signalen en fanfares te spelen. De uitvinding van de zogenaamde ventielen maakte het mogelijk melodieën te spelen. Het was in Engeland waar voor het eerst een brassband werd gevormd.

Het meest gekende koperinstrument, de trompet, komt echter niet in een brassband voor. Een brassband maakt namelijk gebruik van cornetten in plaats van trompetten. Deze zijn conisch gebouwd en klinken zachter dan de cilindrisch gebouwde en scherp klinkende trompet. De volgende instrumenten komen voor in een Brassband: de cornet (Eb en Bb), de bugel, de alto, de bariton, de euphonium, de trombone, de bastuba (Eb en Bb) en een vrij uitgebreide slagwerkbezetting.

In een zogenaamde standaardbezetting zijn de aantallen als volgt: 1 Eb-Cornet, 5 Bb Solo-Cornetten, 1 Bb Repiano-Cornet, 2 Bb Tweede-Cornetten, 2 Bb Derde Cornetten, 1 Bugel, 3 Alto’s, 2 Baritons, 2 Euphoniums, 2 Trombones, 1 Bastrombone, 4 Bastuba's en diverse slagwerkinstrumenten zoals grote trom, kleine trom, pauken, allerlei bekkens, klokkenspel, xylofoon, marimba enz.

Sinds het ontstaan van de Brassband is er weinig tot niets gewijzigd in de bezetting. Echter is er een duidelijke evolutie te herkennen in het brassband-repertoire. In de beginperiode werden er vooral arrangementen van klassieke muziek gespeeld. In 1913 was er de eerste oorspronkelijke compositie voor brassband en die is tot op heden uitgegroeid tot een enorm breed repertoire. Brassbandcomponisten komen veelal uit die landen waar ook deze orkestvorm te vinden is, namelijk Engeland, Ierland, Schotland, Wales, Noorwegen, Zweden, Denemarken, Zwitserland, Nederland, Nieuw-Zeeland en België. Inderdaad, ook België hoort zeker in dit rijtje thuis.

Veel van de eerste brassbands waren verbonden aan de talrijke (Noord-) Engelse kolenmijnen. Om de hardwerkende mijnwerkers wat afleiding te bezorgen werden vanuit de mijnen muziekgroepen opgericht. En voor de gemiddelde mijnwerker, meestal toch vrij stevige lui, is een koperen blaasinstrument geschikter dan bijvoorbeeld een viool of een klarinet. De bedrijfsband was meteen ook een uitstekend visitekaartje voor de mijn. Dat idee leidde al snel tot een fenomeen dat tot op de dag van vandaag de brassband-sector beheerst: Brass Band Championships.

Voor een dergelijke wedstrijd studeren verschillende bands uit het hele land (of zelfs van over de landsgrenzen) een verplicht en/of keuzewerk in en laten vervolgens door een bekwame jury beoordelen welke band het beste is. Net door deze wedstrijden kent het brassbandrepertoire een continue groei, dank zij compositieopdrachten voor die wedstrijden. Er is bijna geen componist denkbaar, tot op de dag van vandaag, die niet de kans heeft gegrepen een werk te schrijven voor één van de brassbandkampioenschappen in Groot Brittannië, Scandinavië, de Benelux, Zwitserland en sinds een aantal jaren ook Frankrijk. Grote namen als Philip Sparke, Darrol Barry en Elgar Howarth hebben werken voor brassband geschreven. Bovendien is er een enorme hoeveelheid muziek geschreven vanuit het Leger des Heils (the Salvation Army), die ook van de brassband-bezetting gebruik maakt voor haar orkesten.

Naar Engels voorbeeld worden meer en meer Belgische bands gevormd. De huidig regerende Europees kampioen is trouwens een band uit België Brassband Willebroek, met als dirigent Frans Violet en waaronder enkele leden uit deze Brassband Bacchus. Andere bekende Belgische bands zijn Brassband Buizingen, Brassband Kortrijk en Brassband Metropole.

Met de groei van de brassbands komen ook de componisten en arrangeurs die prachtige stukken schrijven. Veel popnummers behoren nu ook tot het repertoire, maar tevens worden nog steeds "klassieke" stukken door brassbands gespeeld. Over het algemeen vallen de originele werken voor brassband voor kenners het meest in de smaak, wat niet meer dan logisch is.

Verder is het opvallend dat veel blazers van de brassbands soms grote afstanden afleggen om op repetities en concerten aanwezig te zijn. Een brassbandmuzikant is typisch een gedreven muzikant die graag en veel musiceert en daarom meestal actief is in verschillende orkesten. Zo ook bestaat Brassband Bacchus uit gedreven muzikanten die ervan houden om samen te musiceren en zijn er muzikanten van over heel België en zelfs uit Nederland. Het is dankzij deze gedrevenheid en dankzij het vele repeteren, dat een dergelijk hoog niveau kan worden behaald in brassbands.